EVLİLİK VE AİLE TERAPİSİ

Yeryüzüne birlikte geldiniz

Ve sonsuza dek birlikte yaşayacaksınız.

Ölümün ak kanatları günleriniz bölene dek

Birlikte olacaksınız.

Tanrı’nın suskun anıları katına

eriştiğinizde bile birlikte olacaksınız.

Ama bırakın da bunca beraberliğin arasında

Biraz da boşluklar olsun.

Ve Tanrısal alemin rüzgarları

Esip dolanabilsin aranızda.Birbirinizi sevin, ama sevginin üzerine

Bağlayıcı anlaşmalar koymayın.

Bırakın, yüreklerinizin sahilleri arasında

gelgit çalkalanan bir deniz olsun sevgi.

Birbirinizin kadehini onunla doldurun,

Ama aynı kadehle eğilip içmeyin.

Ekmeğinizi bölüşün,

Ama aynı lokmayı dişlemeye kalkmayın.

Şarkı söyleyin, oynayın, eğlenin birlikte,

Ama ikinizin de birer Yalnız olduğunu unutmayın.

Çünkü lavtadan dağılan müzik aynı,

Ama nağmeleri çıkaran teller ayrıdır.

Yüreklerinizi birbirine bağlayın

 Ama biri ötekinin saklayıcısı olmasın.

Çünkü ancak hayat’ın elidir

Yüreklerinizi saklayacak olan.

Hep yan yana olun,

Ama birbirinize fazla sokulmayın;

Çünkü tapınağı taşıyan sütunlar da

birbirinden ayrıdır

Çünkü bir selvi ile bir meşe

Birbirinin gölgesinde yetişmez.

Halil CİBRAN

Evlilik ve çift terapisi “Karı-Koca” ya da tüm ailenin tedavisidir. Birbiriyle çatışmada olan iki insanın etkileşimini değiştirmek için düzenlenmiş bir psikoterapi biçimidir. Evlilik terapisi evlilik öncesinde nişanlılık ilişkileri, eş seçme, evlenme, evlilikte karı-koca ilişkileri gibi konularda yapılan danışmalardır. Evlilik ve aile görüşmelerinde, danışman çiftle tek tek görüştüğü gibi birlikte de görüşmektedir. Terapi kişiye boşanmayı kolaylaştırmak ya da danışanı her şeye rağmen evliliği sürdürmeye zorlamak değildir. Danışan kararı kendisi verecektir. Terapist birbiriyle sorunları olan ve iyi geçinemeyen eşleri bir araya getirip, karşılıklı olarak birbirlerine duygularını ifade etmelerini sağlar. Çeşitli taktikler kullanarak eşlerin kavga edebilmelerini ve duyarlı oldukları konuları tartışabilmelerine yardımcı olur, kendilerini anlamalarını yeni ilişki becerisi kazanmaları yönünde onlara yardım eder.

Terapi ortamı; iletişimi açık ve net hale sokan, üçüncü bir kişinin (terapist) yardımıyla karşılıklı anlaşılabilir konuşmayı öğreten, kişinin olaylara tek yönlü olan bakış açısını zenginleştiren, kendinin farkındalığını sağlayan bir ortamdır. Bu ortamdan yeteri derecede faydalanabilmek yine de çiftlerin kendilerine bağlıdır.

Terapinin amacı iletişimi sağlıklı hale getirmektir. Bir ilişkinin sağlıklı şekilde devam etmesi, çiftlerin uzlaşmazlıklarını çözebilme yeteneğine ve isteğine bağlıdır. Yöntemi ne olursa olsun terapist, aile için şu amacı taşır:

1. Bireydeki ruhsal belirtileri ve işlevsel bozuklukları, ilişkiler alanında ele almak ve azaltmak;

2. Aile ve evlilik içi çatışmaları ile ailenin daha geniş çevresi ve toplumla çatışmalarını çözümlemek;

3. Ailedeki yakınmalar için ailenin sorun çözmede kullanabileceği kaynak ve davranışları belirleme ve kullanma güçlerini harekete geçirmek;

4. Aile üyelerinin duygusal gereksinimlerinin algılanması ve doyurulmasını kolaylaştırmak;

5. Üyelerin ve ailenin zorlayıcı yaşam olayları, tıbbi ve ruhsal hastalıkları karşısında sorun çözme, iletişim kurma becerilerini geliştirmek;

6. Üyelerinin her birinin özerkliğinin ve iletişim kurma becerilerinin artmasını sağlamak;

7. Cinsler ve kuşaklar arası rol dağılımı konusunda uyuşmanın artmasını sağlamak;

8. Ailenin toplumsal çevre ile bütünleşmesini kolaylaştırmak.

Değerlendirme aşamasında, terapist bir geçmişi paylaşan, anıları olan bir grupla konuşmaktadır. Çiftlerin kendine özgü değerleri ve iletişim diline başarıyla uyum gösterebilmesi gerekir. Bu uyumu kolaylaştırmak için kullanılabilecek teknikler, aynı dili kullanma, çiftin ve tek tek bireylerin değerlerini ve güçlerini vurgulama ve övme, yargı belirtme yerine etkileşimsel sorgulama (örneğin; karınız öyle yaptığı zaman siz ne yapıyorsunuz? sorusu gibi) tekniklerdir. Değerlendirme sürecinde, her üyeden, sorunu ve sorunun tarihçesini kendi gördüğü açıdan tanımlaması istenir. Bir üyeye sorulan sorunun aynısı diğerlerine de sorulmalıdır. Söylenenlere karşı oluşan etkilenme de her bir üyeden alınır. Bireylerden “ben” diliyle konuşmaları istenir. Her birinin çözüm konusundaki öneri ve düşünceleri alınır. Birbirlerine söylediklerinin aynı anlamlarda işitilip işitilmediği araştırılır. Rol değiştirme ve eşleme gibi psikodrama teknikleri kişilerin birbirlerinin davranışlarından nasıl etkilendiklerini anlamalarını sağlamada çok yararlı olabilecek tekniklerdir. Terapist, görüşme odasında bireylerin birbirleri ile etkileşimlerini gözleyerek, sorunu netleştirme ve etkileşimlere ilişkin yorumlamalar yapar. Sorun konusunda değişimleri tetikleyen önemli araçlardan biriside, yeniden çerçevelemedir. Bu, genellikle olumsuz etiketlenen davranışı olumlu bir çerçeveye alan, yeni bir bakış açısı getiren, davranışın işlevsel yararına odaklanan bir yorumlamadır. Bu şekilde, olumsuz duygu yükünün azalarak kişilerin anlayış ve değişim gücü kazanmasına yardımcı olan bir tekniktir. Aile terapisinde davranışsal kalıplara odaklanılmaktadır. Aile üyelerinden birinin davranışı diğer üyelerde, etkileşime bağlı davranışlarla sonuçlanır. Değişim süreci de bu davranışsal ardışıklığın farkedilmesi ve değiştirilmesi biçiminde olacaktır.

Evliliği sadece iki kişinin birlikteliği gibi düşünmek çok eksik olabilir. Evlilik sosyal bir statü belirleyen çiftin her ikisinin de ailelerini, geçmişlerini, sosyal durumlarını, kültürlerini kapsayan bir kollektif yapıdır.

Evlilik çiftlerin karşılıklı yaptıkları bir resimdir. Herkes bir çizgi çizer ve sonuçta sadece iki kişinin bildiği bir resim çıkar. O resim iki iç dünyanın birlikteliğidir. O resmin tarihi, esprisi, dili ve esrarı onlarda saklıdır. Bu evlilik oyunu bir maçtır, bir körebe, saklambaçtır, sahneye konan drama, en çok da kumardır.

‘Mutlu olmak için çaba gerekiyor; kimse yattığı yerden mutlu olmuyor. Bir insanın ruh sağlığı, onun iyilik durumudur. İnsanın duygu dünyasında ilginin, sevginin, neşenin, sevincin olmaması durumunda bile, umudunu kaybetmemesi ruh sağlığını iyi kılabiliyor.’